Problemy związane z funkcją dna miednicy to coś, o czym pacjentki nie lubią mówić. Jednak dotyczą one wielu kobiet niezależnie od wieku czy etapu życia. W naszym gabinecie oferujemy specjalistyczną fizjoterapeutyczną opiekę, która realnie zmienia jakość życia pacjentek.
Czym zajmuje się fizjoterapia uroginekologiczna?
Mięśnie dna miednicy wspierają pęcherz, macicę i jelita, odgrywając kluczową rolę w zdolności organizmu do dobrowolnego zatrzymywania moczu, stolca i gazów, funkcji seksualnej i stabilności tułowia. Prawidłowa funkcja tych mięśni jest niezbędna do codziennego komfortu i jakości życia. Zaburzenia w ich funkcjonowaniu mogą prowadzić do różnorodnych dolegliwości, które istotnie wpływają na codzienne funkcjonowanie pacjentek. Choć zaburzenia dna miednicy dotyczą znacznej części populacji kobiet, wiele z nich nie szuka profesjonalnej pomocy. Tymczasem dostępne są skuteczne metody leczenia, oparte na solidnych podstawach naukowych.
Z jakimi dolegliwościami możesz się zgłosić ?
Nietrzymanie moczu
Nietrzymanie moczu wysiłkowe, czyli mimowolny wyciek moczu podczas kaszlu, kichania, śmiechu czy aktywności fizycznej (stanowi około 50% wszystkich przypadków nietrzymania moczu). Jest to powszechny problem, którym pacjentki często się wstydzą i nie zgłaszają. Fizjoterapia stanowi metodę pierwszego wyboru w leczeniu tego schorzenia. Trening mięśni dna miednicy pod nadzorem specjalisty przynosi znaczną redukcję wycieku moczu. Również warto podkreślić, że pacjentki z nietrzymaniem moczu wysiłkowym stopnia 1-2, fizjoterapia pozwala uniknąć konieczności operacji. Wiele pacjentek nie wie, że interwencja chirurgiczna nie jest jedynym rozwiązaniem, fizjoterapia stanowi pierwszą i najskuteczniejszą linię leczenia w tych przypadkach.
Obniżenie narządów miednicy
Obniżenie narządów miednicy dotyka około 50% kobiet, choć tylko 3-12% zgłasza objawy. Pacjentki opisują uczucie ciężkości, dyskomfort w miednicy, bóle pleców czy problemy z oddawaniem moczu i stolca. Wielu pacjentek obawia się, że jedynym rozwiązaniem jest operacja. W rzeczywistości trening mięśni dna miednicy zmniejsza objawy u znacznej liczby kobiet i pozwala uniknąć interwencji chirurgicznej. Fizjoterapia jest zalecana jako pierwsza linia leczenia dla kobiet z obnażeniem narządów w stopniu I-III.
Zaburzenia funkcji w okresie poporodowym
Poród, niezależnie od sposobu jego przeprowadzenia, istotnie wpływa na funkcję mięśni dna miednicy. Około 1/3 kobiet doświadcza problemów z kontrolą pęcherza po porodzie naturalnym. Pacjentki przechodzące fizjoterapię dna miednicy w okresie poporodowym wykazują znacznie większą poprawę siły mięśni oraz redukcję symptomów dysfunkcji. Fizykoterapia wspomaga przywrócenie kontroli nad pęcherzem, zmniejszenie bólu w miednicy, poprawę funkcji seksualnej i leczenie rozejścia mięśni prostych brzucha (diastasis recti). Nawet po cesarskim cięciu pacjentki korzystają z fizjoterapii, ponieważ zabiegi chirurgiczne mogą prowadzić do kompensacyjnego napięcia mięśni. Poród naturalny to też moment do terapii, szczególnie sprawdza się po pęknięciu, bądź nacięciu krocza, gdzie pracujemy z blizną przywracając jej elastyczność i mobilność.
Dyspareunia (ból podczas stosunku)
Dyspareunia dotyka 16-40% kobiet i może wynikać z nadmiernego napięcia mięśni dna miednicy, blizn, zmian hormonalnych lub innych przyczyn. Interwencje fizjoterapeutyczne zmniejszają ból podczas stosunku i poprawiają funkcję seksualną. Badanie długoterminowe wykazało, że 42% pacjentek nie odczuwało bólu po zakończeniu terapii, a 83% nie wymagało dodatkowego leczenia.
Przewlekły ból miednicy
Przewlekły ból miednicy, trwający powyżej 6 miesięcy, może wynikać z dysfunkcji mięśni dna miednicy, podrażnienia nerwów, endometriozy czy innych przyczyn. Fizjoterapia łączona z terapią manualną i edukacją pacjentki przynosi znaczną redukcję bólu. Pacjentki przechodzące fizjoterapię dla przewlekłego bólu miednicy osiągają znaczną poprawę w porównaniu z brakiem leczenia.
Wulwodynia
Wulwodynia to przewlekły ból sromu bez zidentyfikowanej przyczyny organicznej. Dotyka 8-10% kobiet i znacznie wpływa na funkcję seksualną oraz jakość życia. Techniki fizjoterapeutyczne, w tym terapia manualna, przynoszą znaczną redukcję bólu.
Nietrzymanie stolca
Choć rzadsze niż nietrzymanie moczu, nietrzymanie stolca dotyka 0,25-6% populacji i znacznie wpływa na jakość życia. Fizjoterapia, w tym biofeedback i trening mięśni dna miednicy, jest zalecana przez Międzynarodowe Towarzystwo Kontynencji.
Endometrioza i ginekologiczny ból powiązany
Endometrioza dotyka 5-15% kobiet w wieku reprodukcyjnym i często współwystępuje z bólem miednicy. Fizjoterapia może zmniejszać ból poprzez redukcję napięcia mięśni dna miednicy oraz pomóc zmobilizować tkanki i poprawić funkcje narządów.
Metody leczenia oparte na dowodach naukowych
Trening mięśni dna miednicy
Trening mięśni dna miednicy stanowi główny element fizjoterapii uroginekologicznej. Program obejmuje dokładną ocenę funkcji mięśni, progresywny trening wzmacniający, naukę prawidłowych wzorów aktywacji oraz edukację pacjentki. PFMT prowadzony przez specjalistę jest bardziej skuteczny niż ćwiczenia wykonywane samodzielnie. Pacjentki osiągają znaczną poprawę w ciągu 4-8 tygodni.
Biofeedback
Biofeedback to technika wykorzystująca urządzenia do wizualizacji aktywności mięśni dna miednicy, ułatwiająca pacjentkom naukę prawidłowej aktywacji. Badanie randomizowane z 2024 roku wykazało, że biofeedback ciśnieniowy połączony z PFMT był bardziej skuteczny niż samo PFMT w leczeniu poporodowego nietrzymania moczu wysiłkowego. Pacjentki w grupie otrzymującej biofeedback osiągnęły lepsze wyniki w zakresie zmniejszenia objawów i poprawy jakości życia.
Terapia manualna
Techniki terapii manualnej obejmują masaż punktów spustowych, uwolnianie powięziowe, mobilizację blizn (szczególnie po cesarskim cięciu) i rozciąganie tkanek. Masaż transwaginalny wykazuje znaczące rezultaty w redukcji bólu u pacjentek z dyspareunia. Pacjentki obserwują znaczną ulgę po tego typu interwencji.
Edukacja pacjentki
Edukacja stanowi kluczowy element terapii i obejmuje naukę prawidłowych wzorców ruchowych, modyfikacje stylu życia, zarządzanie symptomami oraz wiedzę na temat anatomii i fizjologii. Pacjentki otrzymujące edukację dodatkową wykazują lepsze wyniki terapeutyczne.
Fizjoterapia uroginekologiczna w ciąży – profilaktyka i przygotowanie
Wczesne rozpoczęcie fizjoterapii dna miednicy w ciąży zmniejsza ryzyko problemów zarówno podczas ciąży, jak i w okresie poporodowym.
Rekomendacje oparte na nauce obejmują:
- Rozpoczęcie ćwiczeń już w pierwszym trymestrze ciąży
- Regularne treningi mięśni dna miednicy
- Masaż krocza w trzecim trymestrze w celu przygotowania do porodu
Kobiety uczestniczące w programach fizjoterapii dna miednicy w ciąży rzadziej doświadczają poporodowych dysfunkcji.
Źródła
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10646808
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37048619
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40714938
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0002937824000061
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559246
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/nau.24883
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11322105
https://urologyresearchandpractice.org/en/physiotherapy-in-patients-with-stress-urinary-incontinence-a-systematic-review-and-meta-analysis-133892
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10787910/
https://www.frontiersin.org/journals/medicine/articles/10.3389/fmed.2024.1397258/fullhttps://thepogp.co.uk/_userfiles/pages/files/stark.pdf